Zamawiający może nie tylko wymagać odbycia obowiązkowej wizji lokalnej, ale także uzależnić ważność oferty od wykazania, że wizja ta została faktycznie przeprowadzona – pod warunkiem, że zasady i sposób potwierdzenia zostały jasno opisane w dokumentach zamówienia.

1. Dopuszczalność ustanowienia obowiązkowej wizji lokalnej
   Zgodnie z art. 131 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (dalej: p.z.p.) zamawiający może przewidzieć możliwość albo – jeżeli jest to konieczne ze względu na specyfikę przedmiotu zamówienia – wymóg złożenia oferty po odbyciu przez wykonawcę wizji lokalnej lub po sprawdzeniu dokumentów niezbędnych do realizacji zamówienia dostępnych na miejscu u zamawiającego. [1][2]
   Komentarz podkreśla, że wizja lokalna i sprawdzenie dokumentów na miejscu u zamawiającego powinny być wyjątkiem, a nie regułą, stosowanym tylko wtedy, gdy specyfika lub szczególne skomplikowanie zamówienia tego rzeczywiście wymagają. [2]
2. Skutek prawny braku odbycia obowiązkowej wizji lokalnej
   Art. 226 ust. 1 pkt 18 p.z.p. przewiduje, że zamawiający odrzuca ofertę złożoną bez odbycia wizji lokalnej albo bez sprawdzenia dokumentów na miejscu u zamawiającego, jeżeli wymóg ten był przewidziany jako obowiązkowy w dokumentach zamówienia. [3][4]
   W orzecznictwie KIO jednoznacznie wskazano, że sankcja odrzucenia oferty złożonej przez wykonawcę, który nie odbył obowiązkowej wizji lokalnej, jest jednoznaczna (wyrok KIO z 8.11.2023 r., KIO 3030/2023). [4]
3. Czy zamawiający może żądać dokumentu potwierdzającego wizję lokalną?
   Komentarze do art. 131 i 134 p.z.p. wskazują, że jeżeli zamawiający wymaga złożenia oferty po wizji lokalnej, w SWZ powinien określić nie tylko sam obowiązek wizji, ale także sposób, w jaki wykonawcy w ofercie potwierdzą spełnienie tych wymagań. [5][1]
   Wyraźnie podkreśla się, że zamawiający powinien wskazać „w jaki sposób wykonawcy w ofercie potwierdzą spełnienie tych wymagań”, co w praktyce oznacza możliwość nałożenia obowiązku złożenia określonego oświadczenia lub dokumentu (np. protokołu, zaświadczenia z wizji, formularza potwierdzenia udziału) wraz z ofertą. [5][1]
4. Relacja do zasady proporcjonalności i niedyskryminacji
   Doktryna dostrzega, że stosowanie obowiązkowej wizji lokalnej może rodzić ryzyko naruszenia zasady niedyskryminacji, jeśli nie ma „oczywistej potrzeby”, gdyż obowiązek taki może preferować wykonawców zlokalizowanych blisko miejsca wizji. [3]
   Dlatego sam fakt, że zamawiający może wymagać dokumentu potwierdzającego wizję lokalną, nie zwalnia go z obowiązku wykazania, że wizja lokalna (a więc pośrednio i dokument ją potwierdzający) jest uzasadniona specyfiką przedmiotu zamówienia i została ukształtowana w sposób proporcjonalny. [2][3
5. ]Konsekwencje braku dokumentu potwierdzającego wizję lokalną
   Jeżeli zamawiający w dokumentach zamówienia:
6. wprowadził obowiązkową wizję lokalną (art. 131 ust. 2 p.z.p.), oraz
7. wyraźnie określił, że dowodem odbycia wizji jest konkretny dokument/oświadczenie składane wraz z ofertą,
   wówczas niezłożenie tego dokumentu może być potraktowane jako niepotwierdzenie spełnienia wymogu odbycia wizji lokalnej i prowadzić do odrzucenia oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 18 p.z.p. jako oferty złożonej bez odbycia wymaganej wizji. [3][4]
   W takim modelu dokument potwierdzający wizję lokalną nie jest klasycznym „podmiotowym środkiem dowodowym” na warunki udziału, lecz elementem potwierdzenia spełnienia wymogu związanego z sposobem przygotowania oferty i realizacji zamówienia, który może być wprost powiązany z przesłanką odrzucenia oferty. [3]

Podsumowanie

• Tak – zamawiający może żądać od wykonawców złożenia wraz z ofertą dokumentu (lub oświadczenia) potwierdzającego odbycie obowiązkowej wizji lokalnej, o ile obowiązek wizji lokalnej i sposób jej potwierdzenia są jasno i precyzyjnie określone w SWZ/dokumentach zamówienia. [5][1]
• Brak odbycia obowiązkowej wizji lokalnej – a pośrednio także brak wymaganego dokumentu potwierdzającego ją – uzasadnia odrzucenie oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 18 p.z.p., co zostało potwierdzone w orzecznictwie KIO (KIO 3030/2023). [3][4]
• Zamawiający powinien jednak każdorazowo wykazać, że wizja lokalna i obowiązek jej potwierdzenia są konieczne i proporcjonalne w świetle specyfiki przedmiotu zamówienia, aby nie naruszyć zasady niedyskryminacji wykonawców. [2][3]

Źródła

1. Wiśniewski Piotr, [w:] Nowicki Józef Edmund, Wiśniewski Piotr, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. V, WKP 2023, Art. 134
2. Wiśniewski Piotr, [w:] Nowicki Józef Edmund, Wiśniewski Piotr, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. V, WKP 2023, Art. 131
3. Wiśniewski Piotr, [w:] Nowicki Józef Edmund, Wiśniewski Piotr, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, wyd. V, WKP 2023, Art. 226
4. Gawrońska-Baran Andrzela, [w:] Gawrońska-Baran Andrzela, Wiktorowska Ewa, Wiktorowski Adam, Wójcik Paweł, Prawo zamówień publicznych. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, Art. 226
5. Wiktorowska Ewa, [w:] Gawrońska-Baran Andrzela, Wiktorowska Ewa, Wiktorowski Adam, Wójcik Paweł, Prawo zamówień publicznych. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026, Art. 134